พุทธศาสนากับสงคราม: ความร่วมมือระหว่างกาชาดกับพุทธศาสนา

เจนีวา/กรุงเทพฯ (ICRC) – หนังสืออ้างอิงเล่มแรกว่าด้วยประเด็นร่วมกันระหว่างคำสอนทางพุทธศาสนาและกฎหมายมนุษยธรรมระหว่างประเทศ (IHL) ได้เผยแพร่เมื่อวานนี้ภายใต้ความริเริ่มร่วมกันของคณะกรรมการกาชาดระหว่างประเทศ (ICRC) และนักวิชาการและผู้ปฏิบัติธรรมชาวพุทธผู้ทรงเกียรติ

ในขณะที่วรรณกรรมทางพุทธศาสนาได้กล่าวถึงเรื่องอหิงสาอย่างกว้างขวาง แต่มีงานเขียนน้อยชิ้นที่สนใจการปฏิบัติคุณค่าทางพุทธศาสนาและหลักปฏิบัติในการสู้รบ หนังสือฉบับใหม่นี้ชื่อ Buddhism and International Humanitarian Law (“พุทธศาสนากับกฎหมายมนุษยธรรมระหว่างประเทศ”) ได้มาเติมเต็มช่องว่างนี้

ในหนังสือเล่มนี้ ผู้เขียนได้เปิดเผยแนวทางที่เป็นรูปธรรมและชัดเจนของพุทธศาสนา ซึ่งสอดคล้องอย่างยิ่งกับกฎหมายมนุษยธรรมระหว่างประเทศ โดยมีเป้าหมายเพื่อป้องกันและบรรเทาความทุกข์ทรมานจากสงคราม

“เจตนา, ความเมตตากรุณา, อหิงสา และการพึ่งพาอาศัยกัน ซึ่งฝังรากลึกในพุทธศาสนา ล้วนสนับสนุนหลักการพื้นฐานของ IHL ได้แก่ การจำแนก, ความจำเป็นทางทหาร, สัดส่วน และการระมัดระวัง ดังนั้นสิ่งเหล่านี้จึงช่วยปกป้องผู้ที่ไม่เข้าร่วมในการสู้รบโดยตรง” นายวิทิต มันตาภรณ์ ศาสตราจารย์กิตติคุณจากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และผู้รายงานพิเศษปัจจุบันของคณะมนตรีสิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติ ได้อธิบายไว้ในการวิจารณ์หนังสือ

จริยธรรมทางพุทธศาสนาและการประพฤติปฏิบัติตนในความขัดแย้ง

ในขณะที่ชาวพุทธมีอยู่ในกองทัพของหลายประเทศ ความสามารถของศาสนาพุทธในการให้แนวทางสำหรับการดำเนินสงครามร่วมสมัยนั้นไม่ค่อยได้รับความสนใจเท่าที่ควร จนกระทั่งปัจจุบัน ICRC จึงได้ริเริ่มโครงการเกี่ยวกับความเชื่อมโยงระหว่างพุทธศาสนาและ IHL ในปี 2560

ตลอดระยะเวลา 2,500 ปีแห่งประวัติศาสตร์ ชาวพุทธได้ทำสงครามมามากมาย อย่างไรก็ตาม พุทธศาสนาและสงครามโดยทั่วไปถือว่าไม่เข้ากัน และข้อความที่กระตุ้นให้ใช้ความยับยั้งชั่งใจในการสู้รบมักจะถูกละเลย บทหนึ่งในหนังสือเล่มใหม่นี้จะสำรวจว่าพุทธศาสนาจะช่วย IHL ในการทำให้การดำเนินสงครามมีมนุษยธรรมมากขึ้นได้อย่างไร

หนังสืออธิบายว่า ตามหลักการพื้นฐานของจริยธรรมทางพุทธศาสนาแล้ว เป็นผลประโยชน์ของคู่ขัดแย้งที่จะจำกัดความเสียหายที่กระทำต่อผู้อื่นให้น้อยที่สุด รวมถึงผลกรรมที่เกิดขึ้นกับตนเอง ซึ่งสอดคล้องอย่างยิ่งกับหลักการของ IHL

“แม้ว่าพุทธศาสนาและกฎหมายมนุษยธรรมระหว่างประเทศมีเป้าหมายเดียวกันอย่างชัดเจน นั่นคือการลดความทุกข์ทรมานของมนุษย์ แต่งานที่ได้รับการสนับสนุนจาก ICRC นี้เป็นความพยายามร่วมกันครั้งแรกที่จะทำให้ทั้งสองสิ่งนี้มาบรรจบกัน” พระอาจารย์ขัมไม ธัมมาสามิ จากมหาวิทยาลัยพุทธศาสนาแห่งรัฐฉานกล่าวเน้นย้ำ

สติและการฝึกทหาร

หนังสือเล่มนี้วิเคราะห์หลักการทางจริยธรรมของพุทธศาสนาอย่างละเอียด และสิ่งที่คำสอนทางพุทธศาสนามีคุณค่าต่อทหาร โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อนำไปใช้ในการฝึกทหาร ผู้เขียนยืนยันว่าการรักษากองกำลังติดอาวุธที่มีวินัย มีคุณธรรม และมีความสามารถ ซึ่งรับใช้ในสิ่งที่ถูกต้องนั้นสอดคล้องกับจริยธรรมทางพุทธศาสนา

ตามที่แดเนียล ราไทเซอร์ จากแผนกกิจการทั่วโลกของ ICRC และผู้ร่วมบรรณาธิการหนังสือกล่าวว่า “พุทธศาสนาเช่นเดียวกับ IHL ยอมรับความเป็นจริงของสงครามและพยายามหาวิธีลดความทุกข์ทรมาน จริยธรรมของพุทธศาสนาสอดคล้องอย่างยิ่งกับกฎของกฎหมายมนุษยธรรมระหว่างประเทศ นอกจากนี้ พุทธศาสนายังมีแหล่งทรัพยากรทางจิตวิทยาที่สามารถส่งเสริมการเคารพมาตรฐานมนุษยธรรมที่พบบ่อยที่สุดที่ IHL สนับสนุน ตัวอย่างเช่น เทคนิคการเจริญสติสามารถเป็นประโยชน์ต่อผู้รบแม้ไม่เป็นชาวพุทธ โดยช่วยพัฒนาความยืดหยุ่นทางจิตใจตลอดจนความสามารถในการแสดงออกถึงความชำนาญและความยับยั้งชั่งใจในการปะทะ”

หนังสือเล่มนี้ได้รับการตีพิมพ์แบบเปิดเผยและสามารถดาวน์โหลดได้ฟรีจาก ICRC